In de Ronde in TivoliVredenburg sprak Wouke Van Scherrenburg op 20 september 2026 met Natasja Gibbs, Milio van de Kamp en Rob de Wijk over hun politieke boeken en over de relatie tussen journalistiek en democratie. En over welke mensen zich ongezien voelen, al dan niet terecht.

Het ging over de steeds slechtere kwaliteit van de journalistiek, de hondenfluitjes die worden verspreid, het feit dat journalisten tegenwoordig in het verdachtenbankje gezet worden door politici, bedreigd worden, dat journalistiek steeds meer aan de markt wordt overgelaten. Er wordt in de onderzoeksjournalistiek gesneden, maar niet in de vele managementslagen bij de NPO.

Er is angst voor de kijkcijfers, waardoor de publieke omroep steeds vaker domme spelletjes verkiest boven documentaires. Van Natasja mogen ze quota instellen om de diversiteit bij de omroep te vergroten. En verschillende managementlagen eruit trappen.

De waan van de dag, het versnipperde budget dat ook deels naar social media gaat, de bundeling van de macht in steeds grotere mediahuizen, het helpt allemaal niet mee.

Rob de Wijk, die het woord geopolitiek niet ging uitleggen omdat we zijn boek daarvoor maar moesten lezen, foeterde op de 20-jarige redactieleden die hij tegenwoordig aan de lijn krijgt. Volgens hem weten die van toeten noch blazen. Wel was hij enthousiast over podcasts. Ze moesten alleen niet te gelikt gaan worden, met steeds mooiere decors en zo.

Aan Milio werd gevraagd hoe belangrijk de media voor hem waren in zijn jeugd. In zijn huis was er niet eens electriciteit, zei hij, laat staan televisie. Hij schreef een boek over zijn eigen jeugd en over mensen die op achterstand staan in onze samenleving in het algemeen.
Na het lezen van dat boek verontschuldigde zijn moeder zich tegenover hem voor wat ze hem had aangedaan. Hij was daar verbaasd over, omdat zij zelf door het systeemgeweld in die situatie is gedrukt. Ook de mensen aan de onderkant van onze samenleving gaan mee in de mythe van zelfredzaamheid, en ze zijn niet solidair met elkaar. Zijn moeder is daar uniek in. Maar ja, jezelf de schuld geven biedt hoop op vooruitgang en is daarom toch aantrekkelijk.
We hebben de neiging om schaamte te individualiseren. Het is ook een machtsinstrument.

Politici bevoordelen hun eigen klasse. Mensen gaan hierdoor niet meer naar de stembus en worden daardoor electoraal oninteressant. Of ze brengen proteststemmen uit.
Maar de rechterlijke macht is net zo partijdig. Woning, wij, werk, was lang een criterium in de rechtspraak. Later is wijf vervangen door het wat nettere wederhelft. Wat betekent dit? Dat mensen die hun leven op de rails hebben, minder strenge straffen krijgen. Volgens de rechters is de kans op recidive voor hen minder groot, omdat zij zoveel te verliezen hebben. Milio zegt dat er net zoveel te zeggen is voor het omgekeerde: voor het niet verder in de stront duwen van mensen die het toch al zwaar hebben.
Hij stipte nog even aan dat het Investico-onderzoek hierover illustreert hoe groot het belang van onderzoeksjournalistiek is.

Vaak blijft de aandacht voor dit onderwerp beperkt tot de vraag: ‘Vertel eens hoe zwaar je het hebt.’

Over machtsverschillen en hun oorzaken werd vandaag door deze drie gasten – én door de interviewer! – in elk geval wel op een goede manier gepraat.